Siostry i Bracia!

Dzisiejsza Niedziela, kończąca oktawę Wielkiej Nocy, z woli samego Pana Jezusa jest Świętem Miłosierdzia Bożego. Jak zapisała św. Siostra Faustyna Kowalska, Pan Jezus wyraził pragnienie, aby to święto było „ucieczką i schronieniem dla wszystkich dusz, a szczególnie dla biednych grzeszników” (Dz. 699). Sami nieustannie przekonujemy się jak bardzo potrzebujemy miłosierdzia oraz wspólnoty, która zaprowadzi do źródła Miłosierdzia oraz pomoże czynić miłosierdzie wobec innych. Jest to także patronalne święto Caritas.

Dzisiejsza liturgia ukazuje nam wspólnotę uczniów Jezusa: najpierw zalęknionych, zamkniętych w Wieczerniku, sparaliżowanych strachem i niepewnością, a następnie przemienionych spotkaniem ze Zmartwychwstałym. To spotkanie zmienia wszystko. Lęk ustępuje miejsca odwadze, zamknięcie — otwartości, a smutek — radości. Uczniowie zaczynają żyć nową rzeczywistością, czerpiąc siłę z tajemnicy Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego Pana.

CZŁOWIEK POTRZEBUJE BOŻEGO MIŁOSIERDZIA

Ta tęsknota za wspólnotą i doświadczeniem miłosierdzia jest głęboko uzasadniona. Żyjemy bowiem w czasach, w których coraz bardziej zaczyna dominować lęk. Niestety nie jest to biblijna „bojaźń Boża”, rodząca się z miłości i zaufania, lecz lęk przed rzeczywistością, której źródła tkwią w świecie zła. Obawiamy się wojny, zamachów terrorystycznych, różnych chorób i epidemii. Coraz częściej boimy się także drugiego człowieka, bo zamiast dobra wybiera on zło. Również w naszej ojczyźnie dostrzegamy, jak wielu ludzi — na własną zgubę — świadomie odrzuca i niszczy swoje chrześcijańskie korzenie. Prowadzi to do pogłębiania podziałów, zaniku dialogu i narastającej wzajemnej negacji. Człowiek staje się obojętny na los bliźniego. Taka postawa sprawia, że wielu przyzwyczaja się do życia w grzechu, a niektórzy wręcz zaczynają się nim szczycić. W końcu, godzi to w samą godność człowieka, którego Bóg „stworzył na swój obraz i podobieństwo”.

BÓG WIERNY I MIŁOSIERNY

Święto Miłosierdzia przypomina nam, że mimo tej bolesnej rzeczywistości Pan Bóg nie pozostawia nas samych. Jest Bogiem wiernym i miłosiernym, który nieustannie objawia swoją miłość w sposób konkretny i namacalny. Tajemnica paschalna, którą w tych dniach przeżywamy, otwiera przed nami możliwość autentycznej przemiany serca. Pozwala nam na nowo odkryć, jak wiele Bóg dla nas uczynił i jak wielką cenę zapłacił za nasze zbawienie.

Dar Zmartwychwstałego Chrystusa — dar absolutnie konieczny każdemu człowiekowi — rodzi w nas wdzięczność i rozpala miłość. Jednocześnie Bóg zasiewa w naszych sercach nadzieję, dzięki której jako najwyższego dobra pragniemy Królestwa niebieskiego i życia wiecznego. Ta nadzieja nie jest ucieczką od rzeczywistości, ale siłą, która pozwala ją przemieniać.

Święty Piotr w dzisiejszym Liście zachęca nas, abyśmy błogosławili Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa: „On w swoim wielkim miłosierdziu przez powstanie z martwych Jezusa Chrystusa na nowo zrodził nas do żywej nadziei” (1 P 1,3). Dlatego nasze serca i oczy wiary kierujemy ku Bogu Ojcu, który od samego początku objawia się jako Bóg miłosierny, a w pełni czasów zesłał swojego Syna, narodzonego z Maryi Dziewicy, aby w sposób ostateczny objawić swoją miłość miłosierną. Jezus Chrystus jest nie tylko obrazem Bożego Miłosierdzia, ale sam jest Miłosierdziem Ojca, które stało się Ciałem. Wpatrując się w Jego oblicze, możemy doświadczyć miłości Trójcy Przenajświętszej i powtórzyć za św. Janem: „Bóg jest miłością” (1J 4, 8.16).

CHRYSTUS ŹRÓDŁEM POKOJU I PRZEBACZENIA

Dziś, stając duchowo pod krzyżem Chrystusa, obok Maryi i św. Jana oraz wpatrując się w Jego przebity bok, z którego wypłynęła zbawcza krew i ożywiająca woda, możemy — oczami wiary i sercem otwartym na słuchanie — dostrzec ostateczne słowo Boga skierowane do świata. Jest to słowo, które zostało niejako wydobyte wraz z włócznią żołnierza i z niezachwianą mocą objawia nam miłosierną miłość Boga.

Cierpienie, męka, śmierć na krzyżu oraz zmartwychwstanie objawiły zbawczą moc Paschy Chrystusa. Dlatego pierwszym słowem jakie Zmartwychwstały Pan skierował do Apostołów zgromadzonych w wieczerniku, było pozdrowienie: „Pokój wam!” (J 20,19c). W ten sposób także i my otrzymujemy Pokój serca, który Chrystus przynosi, aby stał się on trwałym stanem ducha tych wszystkich, którzy w Niego uwierzyli. Przekazywanie tego Pokoju całemu światu i głoszenie Miłosierdzia, staje się zadaniem i treścią życia Kościoła. Dlatego Apostołowie słyszą słowa: „Weźmijcie Ducha świętego! Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane.” (J 20,22b-23).

Potrójne pozdrowienie „Pokój wam”, skierowane do pełnych obawy i lęku Apostołów, ukazuje, że Zmartwychwstały Pan wychodzi na spotkanie każdej ludzkiej słabości. A jednocześnie odsłania przed nami tajemnicę działania Bożego Miłosierdzia. Miłosierny Jezus daje radość, wzbudza przebaczenie i pociesza w strapieniu. Z uwagą przyglądamy się także Tomaszowi, który na zaproszenie Zmartwychwstałego wkłada rękę do Jego boku. Dotyka Serca. I w tej chwili wszystko staje się jasne i proste. „Pan mój i Bóg mój”. To, co dla oczu było niejasne i niezrozumiałe, po spotkaniu z Sercem Chrystusa, nabiera zupełnie innego wymiaru. Doświadczenie Bożego Miłosierdzia, to dotknięcie Jezusa Chrystusa w Jego ranach. Sakrament pokuty i pojednania umożliwia takie właśnie spotkanie – osobiste, uzdrawiające i przemieniające. 

MIŁOSIERDZIE W CODZIENNOŚCI

Kontemplując otwarte Serce Zbawiciela i dotykając Serca Zmartwychwstałego Pana, uczymy się języka, którym możemy przemawiać do współczesnego świata. Jest to język miłości, który zakłada pełnienie woli Bożej zawartej w przykazaniach. Na taką postawę składa się wiele cnót, z których najważniejsze to: wiara, nadzieja i miłość oraz pokora i skrucha. Bóg nie toleruje grzechu i nie ma w Nim przyzwolenia na zło, ale pełen Miłosierdzia akceptuje i afirmuje człowieka, który podejmuje drogę nawrócenia.

Jest prawdą, że są grzechy, których skutków nie umiemy cofnąć, chociaż bardzo byśmy tego chcieli. Jednak postawa ufności wobec Bożego Miłosierdzia pozwala nam żyć nadzieją, że sam Bóg wyprowadzi z tego jakieś dobro. Bóg nigdy nie ustaje w przebaczaniu - to raczej my ustajemy w proszeniu o przebaczenie. Kiedy Bóg widzi, że Jego łaska nie została właściwie przyjęta, a serce pozostało zamknięte na jej działanie, On nas nie odrzuca, ale ciągle oczekuje i ciągle przebacza. Boże Miłosierdzie zawsze jest potężniejsze niż grzech, niż nasza świadomość winy i poczucie grzeszności.

W takich chwilach pozostaje nam wołać słowami Psalmisty: „Stwórz o mój Boże we mnie serce czyste”. A gdy tylko z naszej strony pojawi się przyzwolenie, Miłosierny Lekarz dokonuje scalenia serca rozdartego przez grzech, zasiewając tam swoje Miłosierdzie. Nowe serce, obdarowane miłosierdziem, staje się zdolne, by miłosierdzie przekazywać dalej. W ten sposób jesteśmy wezwani do urzeczywistniania wyobraźni miłosierdzia i do stawania się prawdziwymi uczniami — misjonarzami Miłosierdzia.

CARITAS – ŚWIADCZYĆ MIŁOSIERDZIE NAJUBOŻSZYM

W dniu patronalnego święta Caritas Kościoła w Polsce zatrzymujemy się, aby jeszcze bardziej uświadomić sobie to wyjątkowe powołanie. 

Z głęboką wdzięcznością kierujemy dziś nasze myśli ku wolontariuszom Caritas, których codzienne zaangażowanie stanowi czytelne i wiarygodne świadectwo miłosierdzia wcielanego w życie. Podejmowana przez nich posługa, często cicha i niezauważalna, przynosi owoce nie tylko w postaci ulgi w cierpieniu i realnej pomocy osobom potrzebującym, lecz także staje się źródłem duchowego wzrostu samych wolontariuszy.

Caritas pozostaje niezmiennie otwarta zarówno na tych, którzy pragną nieść pomoc, jak i na tych, którzy jej potrzebują. Wiarygodność wspólnoty Kościoła mierzy się bowiem tym, na ile miłosierdzie staje się w niej codzienną praktyką, a nie jedynie hasłem czy deklaracją. Tam, gdzie miłość bliźniego przybiera formę konkretnego działania, tam Ewangelia staje się żywa i czytelna. Dlatego zachęcam młodzież oraz nauczycieli do rozwijania Szkolnych Kół Caritas, które poprzez zaangażowanie w dzieła miłosierdzia kształtują wrażliwość sumień i uczą odpowiedzialności za wspólne dobro. Dorosłych natomiast zapraszam do włączania się w Parafialne Zespoły Caritas, gdzie każdy, kto może ofiarować swój czas, doświadczenie i umiejętności, z pewnością odnajdzie swoje miejsce w tak bardzo dziś potrzebnej służbie drugiemu człowiekowi.

Dzisiejsze święto jest też okazją, aby bliżej poznać aktualną działalność Caritas. Jest ona Instytucją, która w Polsce angażuje około 20 000 pracowników i 60 000 wolontariuszy. Pozwala to na pomaganie przez 365 dni w roku i towarzyszenie potrzebującym w każdym wieku.

Wersja krótsza:

DZIAŁALNOŚĆ KRAJOWA

Caritas w Polsce prowadzi ponad 1600 placówek, niosąc pomoc osobom w trudnej sytuacji życiowej. Seniorzy otrzymują wsparcie żywnościowe, opiekę oraz możliwość aktywizacji w klubach seniora. Osobom w kryzysie bezdomności zapewniane są noclegownie, posiłki, dostęp do łaźni, podstawowej opieki medycznej oraz pomoc interwencyjna, szczególnie w okresie zimowym.

Osoby z niepełnosprawnościami korzystają z rehabilitacji, warsztatów terapii zajęciowej i wypożyczalni sprzętu medycznego. Pomoc długoterminowa realizowana jest w ponad 260 placówkach, takich jak hospicja, zakłady opiekuńczo-lecznicze i domy stałej opieki, gdzie zapewniane jest kompleksowe wsparcie medyczne, pielęgnacyjne i duchowe.

Jedną z najstarszych inicjatyw Caritas jest Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom, które od ponad 30 lat wspiera dzieci z najuboższych rodzin. Środki z tej akcji finansują m.in. Wakacyjną Akcję Caritas, programy stypendialne „Skrzydła” i „Dwa Talenty” oraz działalność ok. 500 placówek opiekuńczych. W 2025 roku z letniego wypoczynku skorzystało ponad 19 tys. dzieci, a wsparcie stypendialne otrzymało blisko 1370 osób.

Caritas prowadzi również 97 świetlic środowiskowych, zapewniając dzieciom posiłki, pomoc w nauce i wsparcie psychologiczne. Samotne matki otrzymują pomoc materialną, prawną i psychologiczną oraz wsparcie w usamodzielnianiu się. Migranci mogą liczyć na pomoc materialną, prawną, psychologiczną i zawodową. Działania Caritas wzmacniają także lokalne społeczności i wolontariat, będąc wyrazem solidarności i odpowiedzialności społecznej.

POMOC ZAGRANICZNA

Caritas Polska realizuje programy pomocowe w niemal 30 krajach świata, reagując na kryzysy humanitarne i wspierając najbardziej potrzebujących. Kluczową inicjatywą jest Program Rodzina Rodzinie, który od 2016 roku zapewnia regularne wsparcie finansowe rodzinom dotkniętym wojną i ubóstwem, m.in. w Syrii, Libanie, Palestynie i na Ukrainie. Program umożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb oraz rozwój drobnej przedsiębiorczości, przywracając beneficjentom godność i samodzielność. W ciągu 10 lat wsparcie otrzymało ponad 60 tys. rodzin i ponad 1100 drobnych przedsiębiorców.

Ważnym elementem pomocy zagranicznej jest także Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom, z którego część środków od 1996 roku trafia do dzieci w najuboższych regionach świata. W 2025 roku pomoc objęła m.in. dzieci na Kubie, ofiary huraganu, finansując dożywianie, pomoc psychospołeczną i wyposażenie ok. 40 świetlic.

WOLONTARIAT
Wolontariat Caritas to konkretna forma miłosierdzia, polegająca na ofiarowaniu czasu i umiejętności osobom w potrzebie. Wolontariusze działają poprzez Parafialne Zespoły Caritas oraz Szkolne Koła Caritas, wspierając osoby starsze, chore, bezdomne, migrantów oraz dzieci i młodzież. Inicjatywy takie jak „Tak. Pomagam!” czy programy stypendialne łączą pomoc doraźną z długofalowym wsparciem, budując postawy odpowiedzialności i wrażliwości społecznej.

Caritas nie działa sama. Jest ona reprezentantem wszystkich ludzi dobrej woli. Dziękując wszystkim pracownikom, wolontariuszom i wspierającym tę miłosierną działalność, polecam ich posługę Zmartwychwstałemu Panu. Niech Pan Bóg wszystkim błogosławi! A Maryja, Matka Miłosierdzia, niech wyprasza nam radość i pokój!

bp Krzysztof Chudzio
Przewodniczący Komisji Charytatywnej
Konferencji Episkopatu Polski

Wersja bardziej rozbudowana:

DZIAŁALNOŚĆ KRAJOWA

Caritas w Polsce, prowadząc ponad 1600 placówek, realizuje szeroki zakres działań pomocowych skierowanych do osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Seniorom oferuje wsparcie w formie programów żywnościowych, aktywizację w klubach seniora oraz usługi opiekuńcze. Osobom doświadczającym kryzysu bezdomności zapewnia schronienie w noclegowniach i ogrzewalniach, dostęp do posiłków, łaźni, podstawowej opieki medycznej, a także pomoc interwencyjną w okresie zimowym, obejmującą m.in. ciepłe koce, śpiwory oraz gorące, pełnowartościowe posiłki.

W placówkach prowadzonych przez Caritas w całym kraju osoby z niepełnosprawnościami korzystają z rehabilitacji, warsztatów terapii zajęciowej, turnusów rehabilitacyjnych oraz wypożyczalni sprzętu medycznego. Osoby wymagające opieki długoterminowej otrzymują pomoc w ponad 260 placówkach – hospicjach, zakładach opiekuńczo-leczniczych oraz domach pomocy społecznej (DPS), gdzie zapewnione jest kompleksowe wsparcie medyczne, pielęgnacyjne i duchowe.

Jedną z najstarszych inicjatyw Caritas jest Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom, w ramach którego od ponad 30 lat świece Caritas rozświetlają polskie domy w czasie Świąt Bożego Narodzenia. Środki pozyskane z ich dystrybucji przeznaczane są na kompleksowe wsparcie dzieci z najuboższych rodzin, m.in. poprzez Wakacyjną Akcję Caritas oraz programy stypendialne „Skrzydła” i „Dwa Talenty” dla dzieci uzdolnionych i potrzebujących pomocy materialnej. Celem tych działań jest wyrównywanie szans edukacyjnych oraz umożliwienie dzieciom i młodzieży rozwijania zainteresowań i pasji. W 2025 roku wsparcie otrzymało blisko 1370 dzieci, a od początku realizacji programów – ponad 14 tysięcy.

Środki z Wigilijnego Dzieła Pomocy Dzieciom wspierają także codzienną działalność około 500 placówek prowadzonych przez Caritas diecezjalne, w tym świetlic socjoterapeutycznych, domów dziecka, domów samotnej matki oraz hospicjów dla dzieci. Finansowana jest również akcja Tornister Pełen Uśmiechu, w ramach której w 2025 roku 8 tysięcy dzieci otrzymało plecaki z kompletną wyprawką szkolną.

Caritas zapewnia dzieciom opiekę pozaszkolną w 97 świetlicach środowiskowych, gdzie mogą zjeść ciepły posiłek, odrobić lekcje pod opieką wychowawców oraz skorzystać ze wsparcia psychologa. W celu wyrównywania szans życiowych i edukacyjnych rozwijane są programy stypendialne o charakterze socjalnym oraz wspierające rozwój pasji i talentów. Samotne matki otrzymują pomoc materialną, psychologiczną i prawną, a także wsparcie w edukacji finansowej i budowaniu relacji z dzieckiem, co stanowi element programów usamodzielniania.

Migranci mogą liczyć na kompleksową pomoc materialną, prawną i psychologiczną, a także na wsparcie doradców zawodowych, ułatwiające adaptację do polskiego rynku pracy. Działania Caritas obejmują również wzmacnianie lokalnych społeczności, rozwój wolontariatu oraz budowanie systemów bezpieczeństwa. Pomoc osobom w potrzebie nie jest aktem dobroczynności, lecz obowiązkiem wynikającym z człowieczeństwa i solidarności.

POMOC ZAGRANICZNA

Caritas Polska każdego roku realizuje programy i projekty pomocowe w niemal 30 krajach świata, wspierając najbardziej wykluczonych oraz reagując na największe kryzysy humanitarne na wszystkich kontynentach. Szczególne znaczenie ma Program Rodzina Rodzinie – największy program pomocowy we współczesnej historii Polski, realizowany od 2016 roku. Jego celem jest długofalowe wsparcie rodzin dotkniętych konfliktami zbrojnymi i ubóstwem.

Program rozpoczął się w Aleppo, gdzie pomógł chrześcijańskim rodzinom przetrwać wojnę domową w Syrii, a następnie został rozszerzony na Palestynę, Liban oraz – od 2022 roku – Ukrainę. Ubogie rodziny otrzymują regularne wsparcie finansowe przeznaczane na podstawowe potrzeby, takie jak żywność, leki, opał, remonty domów czy opłacenie rachunków. Część beneficjentów otrzymuje również maszyny i urządzenia umożliwiające rozwój drobnej działalności gospodarczej, co pozwala im odzyskać samodzielność, godność i sprawczość.

W ciągu 10 lat trwania programu wsparcie otrzymało ponad 60 tysięcy rodzin oraz ponad 1100 drobnych przedsiębiorców. Program ten jest możliwy dzięki hojności i zaangażowaniu darczyńców indywidualnych w Polsce.

Istotnym elementem międzynarodowej działalności Caritas Polska pozostaje także Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom, z którego część środków – od 1996 roku – przeznaczana jest na pomoc zagraniczną. W 2025 roku wsparcie trafiło m.in. do dzieci na Kubie, poszkodowanych w wyniku huraganu, umożliwiając dożywianie, pomoc psychospołeczną oraz wyposażenie 40 świetlic. Symboliczna świeca wigilijna staje się w ten sposób realnym wsparciem, zmieniającym życie dzieci i ich rodzin.

WOLONTARIAT
Miłosierdzie nie ogranicza się do współczucia ani jednorazowych gestów. W chrześcijańskim rozumieniu oznacza gotowość do towarzyszenia osobom w potrzebie oraz podejmowania odpowiedzialności za najsłabszych. Wolontariat Caritas jest jedną z najbardziej czytelnych form tak rozumianego miłosierdzia – polega na świadomym ofiarowaniu czasu, umiejętności i obecności tam, gdzie ubóstwo, choroba, samotność lub kryzys przekraczają możliwości samodzielnego poradzenia sobie.

Wolontariusze Caritas angażują się w pomoc osobom bezdomnym, chorym, starszym, samotnym, migrantom i uchodźcom, a także dzieciom i młodzieży. Działają poprzez Parafialne Zespoły Caritas, które rozpoznają lokalne potrzeby, budują więzi i włączają parafian w stałe dzieła miłosierdzia, oraz poprzez Szkolne Koła Caritas, kształtujące w młodych ludziach postawy odpowiedzialności i wrażliwości społecznej.

Akcje takie jak „Tak. Pomagam!” czy „Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom” umożliwiają szerokie zaangażowanie wiernych w pomoc doraźną, natomiast programy stypendialne i edukacyjne pozwalają na długofalowe wsparcie najbardziej potrzebujących. Różnorodność tych działań pokazuje, że miłosierdzie łączy natychmiastową pomoc z cierpliwym i systematycznym towarzyszeniem człowiekowi w drodze do samodzielności.